Các trường phái tử vi: vì sao hai người đọc cùng một lá số mà nói khác nhau, và người xem nên làm gì
Trả lời ngắn: hai người đọc cùng một lá số mà nói khác nhau thường không phải vì một người giỏi một người dở, mà vì họ theo những trường phái và những bảng tra khác nhau. Khác ở cách xử lý giờ Tý và tháng nhuận, ở dị bản tứ hoá của vài can, ở cách an một số sao phụ, ở bảng độ sáng, và nhất là ở chỗ dựa vào tam hợp hay dựa vào phi hoá. Người xem không cần học hết các phái, chỉ cần biết hỏi người đọc mình đang dùng hệ nào, và chỉ tin những điểm mà nhiều cách đọc cùng gặp nhau.
Bài đi xem thầy đọc lá số cho tỉnh táo có một mục ngắn về chuyện xem nhiều thầy. Bài này đi sâu vào câu hỏi gốc: vì sao tử vi đẩu số, một hệ có quy tắc tính toán rõ ràng, lại cho ra nhiều cách đọc như vậy. Hiểu điều này giúp mình bớt hoang mang khi nghe hai lời giải ngược nhau, và bớt bị dắt mũi bởi câu "chỉ có phái này mới đúng".
Tử vi đẩu số đến từ đâu, nói ở mức chắc chắn được
Theo truyền thống, tử vi đẩu số được gán cho Trần Đoàn, một đạo sĩ thời Ngũ Đại sang đầu Tống ở Trung Hoa, và nhiều sách cổ mang tên ông. Giới nghiên cứu vẫn bàn nhiều về việc các bộ sách ấy được soạn và sửa qua bao đời, nên cách nói an toàn là "được gán cho", không phải "do ông viết".
Ở Việt Nam, tử vi được lưu truyền qua sách chữ Hán, rồi qua sách tiếng Việt in từ thế kỷ trước. Bộ sách của tác giả Thái Thứ Lang là một trong những tài liệu tiếng Việt quen thuộc với nhiều thế hệ người học. Người Việt cũng thêm vào cách đọc của mình những nhấn mạnh riêng, như coi trọng cung Phúc Đức, coi trọng Tuần và Triệt.
Điều cần nhớ: tử vi không có một văn bản gốc thống nhất được mọi người công nhận. Nó là một truyền thống sống, được chép, bổ sung, sửa đổi qua nhiều tay. Chính vì vậy mới có nhiều phái.
Những dòng chính người đọc hay nhắc
| Dòng đọc | Chỗ nhấn chính | Hay gặp ở đâu |
|---|---|---|
| Cách đọc truyền thống của sách tiếng Việt | Chính tinh, độ sáng, tam phương tứ chính, cách cục, Tuần Triệt, cung Phúc Đức | Sách tiếng Việt in từ thế kỷ trước, người đọc lâu năm trong nước |
| Tam hợp phái | Đọc sao trong cung và các cung tam hợp, xung chiếu; coi trọng cách cục | Sách Trung văn, nhiều người học ở Hồng Kông, Đài Loan |
| Phi tinh, tứ hoá phái | Dùng can của từng cung để phi tứ hoá sang cung khác, xem cung nào "nhập" cung nào | Phổ biến ở Đài Loan, ngày càng có trong sách dịch |
| Trung Châu phái | Có hệ thống sao phụ và cách luận riêng, nhấn vào thứ tự đọc sao | Sách Trung văn xuất bản ở Hồng Kông |
Bảng này chỉ là phác thảo. Trong thực tế, nhiều người đọc pha trộn, lấy chỗ này một ít, chỗ kia một ít. Điều đó không sai, miễn là họ nói rõ.
Chỗ khác thứ nhất: đầu vào lá số
Trước khi nói tới cách đọc, hai phần mềm hay hai người tính tay có thể ra hai lá số khác nhau từ cùng một ngày giờ sinh. Những điểm gây khác đã được bàn kỹ ở bài lá số do máy lập và bài giờ sinh sai lệch. Tóm tắt:
- Giờ Tý: có cách đổi sang ngày mới từ hai mươi ba giờ, có cách từ nửa đêm.
- Tháng nhuận: có cách tính cả tháng nhuận theo tháng trước, có cách chia đôi, nửa đầu theo tháng trước, nửa sau theo tháng sau.
- Giờ địa phương: có cách chỉnh theo kinh độ nơi sinh, có cách dùng giờ đồng hồ.
Nếu hai người đọc ngồi trước hai lá số khác nhau, họ đương nhiên nói khác. Đây là chỗ cần kiểm đầu tiên, trước khi bàn ai đọc đúng.
Chỗ khác thứ hai: bảng tứ hoá
Tứ hoá an theo can năm sinh. Phần lớn các can được các phái thống nhất, nhưng vài can có dị bản:
| Can | Bản hay gặp trong sách tiếng Việt | Dị bản có ở một số phái |
|---|---|---|
| Canh | Thái Dương Lộc, Vũ Khúc Quyền, Thái Âm Khoa, Thiên Đồng Kỵ | Thiên Đồng Khoa, Thái Âm Kỵ |
| Nhâm | Thiên Lương Lộc, Tử Vi Quyền, Tả Phù Khoa, Vũ Khúc Kỵ | Thiên Phủ Khoa |
| Mậu | Tham Lang Lộc, Thái Âm Quyền, Hữu Bật Khoa, Thiên Cơ Kỵ | Thái Dương Khoa |
Một ví dụ cho thấy chuyện này quan trọng thế nào: người tuổi Canh có Thái Âm ở cung Phu Thê. Theo bản thứ nhất, Phu Thê có Hoá Khoa, thường được đọc nhẹ nhàng. Theo dị bản, Phu Thê có Hoá Kỵ, thường bị đọc nặng nề. Cùng một lá số, hai lời giải ngược nhau, và cả hai người đọc đều "đúng theo sách của mình".
Chỗ khác thứ ba: sao phụ và độ sáng
Mười bốn chính tinh và các sao an theo quy tắc đơn giản như Lộc Tồn, Kình Dương, Đà La, Văn Xương, Văn Khúc, Tả Phù, Hữu Bật, Địa Không, Địa Kiếp thì hầu như mọi phái an giống nhau. Khác nhiều hơn ở:
- Hoả Tinh, Linh Tinh: có nhiều cách an, có cách phân theo giới tính và âm dương năm sinh, có cách không.
- Các sao nhỏ: nhiều sao phụ ít được dùng có cách an khác nhau giữa các sách.
- Bảng độ sáng: cùng một sao ở cùng một ô, sách này ghi đắc địa, sách khác ghi bình hoà. Chuyên mục Cung Mệnh có bài riêng về Tuần, Triệt và độ sáng sao.
- Sức nặng của Tuần, Triệt: có phái coi rất nặng, có phái coi nhẹ hoặc gần như bỏ qua.
Hệ quả thực tế: lời đọc dựa trên một sao nhỏ, hay dựa trên độ sáng của một sao ở ô nằm giữa hai bảng, là lời đọc mong manh nhất.
Chỗ khác thứ tư: phương pháp đọc thời gian
Phần đại hạn mười năm khá thống nhất: khởi từ Mệnh theo cục, đi thuận hay nghịch theo âm dương và giới tính. Nhưng phần đọc từng năm thì nhiều cách:
- Lưu niên theo địa chi năm: cung có chi trùng chi năm.
- Tiểu hạn: một vòng riêng tính theo tuổi, khởi từ một cung tuỳ theo tam hợp của chi năm sinh, đi thuận cho nam, nghịch cho nữ.
- Lưu đại hạn và nhiều lớp "lưu" khác, mỗi phái chọn dùng một số.
- Lưu tứ hoá theo can của năm đang xét.
Khi một người đọc nói "năm nay hạn nặng", câu hỏi đầu tiên nên là: hạn theo lớp nào trong số trên? Nếu họ không trả lời được, đó là dấu hiệu nên dè dặt.
Một lá số, ba cách nói: ví dụ dựng lại
Giả sử một người có cung Quan Lộc với Thái Dương ở ô Thìn, năm can Giáp nên Thái Dương hoá Kỵ. Ba người đọc theo ba hướng có thể nói:
- Người nhấn độ sáng: "Thái Dương ở Thìn được nhiều sách xếp là sáng, Hoá Kỵ ở sao sáng không đáng lo lắm, chủ về công việc vất vả mà có tiếng."
- Người nhấn tứ hoá: "Hoá Kỵ ngay ở Quan Lộc, công việc là nơi bạn hay bận lòng nhất, dễ căng thẳng với cấp trên."
- Người nhấn phi hoá: "Phải xem can của cung Quan Lộc phi Kỵ đi đâu mới kết luận được."
Ba câu không hẳn mâu thuẫn. Chúng nhìn cùng một ô từ ba góc. Câu hữu ích nhất cho người xem là phần chung: công việc là chủ đề lớn, có vất vả, nên có cách giữ sức và giữ quan hệ ở chỗ làm.
Cách đối chiếu khi hai người đọc nói khác nhau
- Kiểm lá số đầu vào. So cung Mệnh, cục, vị trí Tử Vi trên hai bản. Nếu khác, tìm nguyên nhân: giờ Tý, tháng nhuận, giờ địa phương.
- Hỏi bảng tứ hoá. Nhất là nếu tuổi mình có can Canh, Nhâm, Mậu.
- Hỏi lời đọc dựa trên sao nào. Nếu dựa trên chính tinh, độ tin cao hơn; nếu dựa trên một sao nhỏ, độ tin thấp hơn.
- Hỏi lớp thời gian. Đại hạn, lưu niên, tiểu hạn hay lưu hoá.
- Gạch chân phần trùng. Những điểm cả hai người cùng nói mới là phần đáng giữ.
- Bỏ phần chỉ một người nói mà lại kèm lời doạ. Nhất là khi lời doạ đi kèm một dịch vụ cần trả tiền.
Câu "chỉ phái này mới đúng" và các biến thể
Có những người đọc lá số tạo lòng tin bằng cách hạ thấp mọi người khác: "thầy kia đọc sai hết", "phần mềm nào cũng sai, chỉ có cách tính bí truyền của nhà này mới đúng". Đây là kiểu thuyết phục hay gặp trong nhiều nghề tư vấn, và trong tử vi nó thường đi trước một lời mời trả thêm tiền.
Một người đọc đàng hoàng thường nói ngược lại: "phái mình theo đọc thế này, phái khác có thể đọc khác ở điểm này". Họ không cần bôi xấu người khác để mình đáng tin. Bài vì sao lời phán lá số nghe đúng đến lạ giải thích thêm vì sao một người tự tin luôn có vẻ đúng hơn.
Người tự học nên chọn theo phái nào
- Chọn một cuốn sách nền có giải thích lý do, không chỉ liệt kê lời phán. Theo nó cho vững vài tháng.
- Ghi rõ trên lá số của mình: lịch, phần mềm, bảng tứ hoá, cách xử lý giờ Tý.
- Khi đã quen, đọc thêm một phái khác như cách so sánh, không phải để thay thế.
- Ghi lại chỗ các phái khác nhau trong một trang riêng. Trang đó sẽ là thứ quý nhất trong vở học.
- Đừng dùng lá số để quyết chuyện lớn khi còn đang học nền.
Những sai lầm hay gặp
- Đi xem thầy thứ hai, thứ ba chỉ để tìm người nói câu mình muốn nghe.
- Gộp lời của nhiều phái thành một danh sách dài những điều xấu, rồi lo theo tất cả.
- Tin người đọc nói nhiều thuật ngữ khó hiểu hơn người nói giản dị.
- Không ghi lại người đọc đã dùng hệ nào, để rồi vài năm sau không đối chiếu được.
- Nghĩ rằng sự bất đồng giữa các phái chứng tỏ có một phái "bí truyền" đúng tuyệt đối.
Khi nào cần người có chuyên môn khác thay vì thêm một người đọc lá số
Nếu mình đang đi xem hết người này tới người khác vì một nỗi lo không dứt, nhiều khả năng điều mình cần không phải thêm một lời giải. Lo về sức khoẻ thì gặp bác sĩ. Lo về hôn nhân, gia đình thì tìm tư vấn tâm lý hoặc tư vấn gia đình. Lo về tiền thì tự lập kế hoạch tài chính với số liệu thật. Lo về tranh chấp, giấy tờ thì hỏi luật sư. Lá số chỉ nên là một góc nhìn, không phải nơi trút mọi nỗi lo.
Ai muốn tìm vài đầu sách tử vi để tự so các cách an sao và tứ hoá có thể tra mục sách tử vi; khi chọn, nên xem sách có ghi rõ theo phái nào và có nhắc dị bản không.